Lines 1–131

Hwæt! We ðæt hyrdon hæleð eahtian,
deman dædhwate, þætte in dagum gelamp
Maximianes, se geond middangeard,
arleas cyning, eahtnysse ahof,
cwealde cristne men, circan fylde,
geat on græswong godhergendra,
hæþen hildfruma, haligra blod,
ryhtfremmendra. Wæs his rice brad,
wid ond weorðlic ofer werþeode,
lytesna ofer ealne yrmenne grund.
Foron æfter burgum, swa he biboden hæfde,
þegnas þryðfulle. Oft hi þræce rærdon,
dædum gedwolene, þa þe dryhtnes æ
feodon þurh firencræft. Feondscype rærdon,
hofon hæþengield, halge cwelmdon,
breotun boccræftge, bærndon gecorene,
gæston godes cempan gare ond lige.
Sum wæs æhtwelig æþeles cynnes
rice gerefa. Rondburgum weold,
eard weardade oftast symle
in þære ceastre Commedia,
heold hordgestreon. Oft he hæþengield
ofer word godes, weoh gesohte
neode geneahhe. Wæs him noma cenned
Heliseus, hæfde ealdordom
micelne ond mærne. ða his mod ongon
fæmnan lufian, (hine fyrwet bræc),
Iulianan. Hio in gæste bær
halge treowe, hogde georne
þæt hire mægðhad mana gehwylces
fore Cristes lufan clæne geheolde.
ða wæs sio fæmne mid hyre fæder willan
welegum biweddad; wyrd ne ful cuþe,
freondrædenne hu heo from hogde,
geong on gæste. Hire wæs godes egsa
mara in gemyndum, þonne eall þæt maþþumgesteald
þe in þæs æþelinges æhtum wunade.
þa wæs se weliga þæra wifgifta,
goldspedig guma, georn on mode,
þæt him mon fromlicast fæmnan gegyrede,
bryd to bolde. Heo þæs beornes lufan
fæste wiðhogde, þeah þe feohgestreon
under hordlocan, hyrsta unrim
æhte ofer eorþan. Heo þæt eal forseah,
ond þæt word acwæð on wera mengu:
"Ic þe mæg gesecgan þæt þu þec sylfne ne þearft
swiþor swencan. Gif þu soðne god
lufast ond gelyfest, ond his lof rærest,
ongietest gæsta hleo, ic beo gearo sona
unwaclice willan þines.
Swylce ic þe secge, gif þu to sæmran gode
þurh deofolgield dæde biþencest,
hætsð hæþenweoh, ne meaht þu habban mec,
ne geþreatian þe to gesingan.
Næfre þu þæs swiðlic sar gegearwast
þurh hæstne nið heardra wita,
þæt þu mec onwende worda þissa."
ða se æþeling wearð yrre gebolgen,
firendædum fah, gehyrde þære fæmnan word,
het ða gefetigan ferend snelle,
hreoh ond hygeblind, haligre fæder,
recene to rune. Reord up astag,
siþþan hy togædre garas hlændon,
hildeþremman. Hæðne wæron begen
synnum seoce, sweor ond aþum.
ða reordode rices hyrde
wið þære fæmnan fæder frecne mode,
daraðhæbbende: "Me þin dohtor hafað
geywed orwyrðu. Heo me on an sagað
þæt heo mæglufan minre ne gyme,
freondrædenne. Me þa fraceðu sind
on modsefan mæste weorce,
þæt heo mec swa torne tæle gerahte
fore þissum folce, het me fremdne god,
ofer þa oþre þe we ær cuþon,
welum weorþian, wordum lofian,
on hyge hergan, oþþe hi nabban."
Geswearc þa swiðferð sweor æfter worde,
þære fæmnan fæder, ferðlocan onspeon:
"Ic þæt geswerge þurh soð godu,
swa ic are æt him æfre finde,
oþþe, þeoden, æt þe þine hyldu
winburgum in, gif þas word sind soþ,
monna leofast, þe þu me sagast,
þæt ic hy ne sparige, ac on spild giefe,
þeoden mæra, þe to gewealde.
Dem þu hi to deaþe, gif þe gedafen þince,
swa to life læt, swa þe leofre sy."
Eode þa fromlice fæmnan to spræce,
anræd ond yreþweorg, yrre gebolgen,
þær he glædmode geonge wiste
wic weardian. He þa worde cwæð:
"ðu eart dohtor min seo dyreste
ond seo sweteste in sefan minum,
ange for eorþan, minra eagna leoht,
Iuliana! þu on geaþe hafast
þurh þin orlegu unbiþyrfe
ofer witena dom wisan gefongen.
Wiðsæcest þu to swiþe sylfre rædes
þinum brydguman, se is betra þonne þu,
æþelra for eorþan, æhtspedigra
feohgestreona. He is to freonde god.
Forþon is þæs wyrþe, þæt þu þæs weres frige,
ece eadlufan, an ne forlæte."
Him þa seo eadge ageaf ondsware,
Iuliana (hio to gode hæfde
freondrædenne fæste gestaþelad):
"Næfre ic þæs þeodnes þafian wille
mægrædenne, nemne he mægna god
geornor bigonge þonne he gen dyde,
lufige mid lacum þone þe leoht gescop,
heofon ond eorðan ond holma bigong,
eodera ymbhwyrft. Ne mæg he elles mec
bringan to bolde. He þa brydlufan
sceal to oþerre æhtgestealdum
idese secan; nafað he ænige her."
Hyre þa þurh yrre ageaf ondsware
fæder feondlice, nales frætwe onheht:
"Ic þæt gefremme, gif min feorh leofað
gif þu unrædes ær ne geswicest,
ond þu fremdu godu forð bigongest
ond þa forlætest þe us leofran sind,
þe þissum folce to freme stondað,
þæt þu ungeara ealdre scyldig
þurh deora gripe deaþe sweltest,
gif þu geþafian nelt þingrædenne,
modges gemanan. Micel is þæt ongin
ond þreaniedlic þinre gelican,
þæt þu forhycge hlaford urne."
Him þa seo eadge ageaf ondsware,
gleaw ond gode leof, Iuliana: